Sıkça Sorulan Sorular

Günlük yaşamınızda daha önce başa çıkabildiğiniz durumlarla artık başa çıkamadığınızı, öncesinde verdiğiniz tepkilerden daha farklı ve sonrasında sizi kötü hissettiren tepkiler verdiğinizi görüyorsanız, hem içsel yaşantınızda hem sosyal ve yakın ilişkilerinizde bir sorun yaşadığınızı düşünebilirsiniz. İçinizdeki huzuru ve ilişkilerinizdeki uyumu yitirdiğinizi görüp ruhsal olarak kendinizi sıkça üzgün, karamsar, kaygılı, korkulu, çaresiz, kızgın, öfkeli ya da suçlu hissediyorsanız  destek almayı düşünebilirsiniz. Burada günlük yaşamdaki etkinliğinizin önemli ölçüde azalması ile birlikte, olumsuz düşünce ve duygulanım içinde olmanız belirleyicidir.

İlk görüşme seansında uzman çocuğunuz daha iyi tanımak için onunla karşılıklı konuşur, bazı sorular sorar, resim yaptırabilir, oyun oynayabilir. Çocuğa yalan söylemeden yaşına uygun biçimde nereye gidileceği, kimle görüşeceği açıklanmalıdır.

Görüşmeye gelirken çocuğunuza “ benim bir arkadaşıma ziyarete gidiyoruz, benim için gidiyoruz” gibi açıklamalar yapmayın, bu çocuğunuzun size karşı olan güvenini sarsacağı gibi daha başından psikolojik görüşme sürecini de olumsuz etkiler. “Hastaneye gidiyoruz, doktora gidiyoruz” gibi açıklamalar da çocuklar için “bana iğne yapılacak, canım acıyacak” gibi olumsuz düşüncelere sebep olmakta ve kaygısını arttırmaktadır. Bu sebeple böyle söylemenin de olumlu sonuçları olmaz.

Okul Öncesi Dönem Çocukları  (2-6 yaş arası)

“ Yarın seninle bir yere gideceğiz oradaki abla seninle resimler yapacak, oyunlar oynayacak ve seni tanımak için sorular soracak”

Okul Dönemi Çocukları (6-12 yaş arası)

“Yarın seninle bir yere gideceğiz. Oradaki abla çocuklar ve anne-babalarla çalışıyor. Anne, babalar ve çocuklar yaşadıkları sorunlar, sıkıntılarla ilgili onunla konuşuyor ve çözmek için destek alıyor. …………..  (örneğin, korkuların) konusunda ondan yardım almaya karar verdik. Yarın seni tanımak için sana bazı sorular sorarak sohbet edebilir. İstersen sen de yaşadığın sıkıntılardan bahsedebilirsin.”

Ergenlik Dönem (12-18 yaş arası)

“ Bir süredir konuşmakta iletişim kurmakta zorlanıyoruz. Seni önemsiyoruz, aramızdaki bu iletişim sorunu daha da kötüleşmeden, bir uzmandan beraberce destek almak hepimiz için faydalı olacaktır. Gençler ve aileleriyle bu konularda çalışan bir uzmandan randevu aldık ve seninle birlikte giderek, yaşadığımız sıkıntıları çözebiliriz.”

Özellikle bir sorunla ilgili başvuruyorsanız. “ Yaşadığın sıkıntılarla, sorunlarla (örneğin sınav kaygısı) ilgili çözüm konusunda yardımcı olabilecek bir uzmanla görüşmeye gidiyoruz. Bazen anne, babalar da çocuğuna daha iyi yardımcı olmak için destek alabilir bu sebeple birlikte gideceğiz”

Psikolog sizi tanımaya ve sorunlarınızı anlamaya yönelik yapacağı ilk görüşme itibariyle sizinle çalışmaya başlar.  Psikolog, birlikte belirlediğiniz hedeflere ulaşmada, özgüveninizi yükseltmede, daha etkin başa çıkışlar geliştirmenizde, kaynaklarınızı ve olasılıkları keşfetmenizde ve değişime yönelik sorumluluk üstlenmenizde size yardımcı olan, eşlik eden kişidir.  Süreci psikolog yönetir ancak sorumluluk sizdedir.  Bu süreç çoğunlukla haftada bir sıklıkta haftalarca ve aylarca devam eden ve sonlanmasına psikologla birlikte karar verilen açık uçlu bir süreçtir.  Düzenli katılım ve işbirliği önemlidir.  

  Psikoloğun benimsediği yaklaşım doğrultusunda uyguladığı müdahalelere göre danışmanlığın süresi değişebilir. Bu konuda psikoloğunuzdan bilgi alarak size uyup uymadığını değerlendirebilirsiniz.  Ayrıca psikoloğunuzun uzmanlığını nereden edindiğini ve hangi devam eğitimlerini aldığını öğrenerek uzmanlığı ile ilgili sertifikaları da sorabilirsiniz.

Gelen sorunun yaşandığı durum ve ortama göre, istenen değişime göre, ayrıca sorunun başka kimleri  doğrudan etkilediğine göre psikolojik danışmanlık birimine uzman karar verir ve sizin onayınızı alır. Bunlara göre psikolojik danışmanlık birimi birey, çift ya da aile olabilir.

Onlarca çeşit Psikolojik Danışmanlık Yöntemi olmakla birlikte. Dünyadaki saygın bilim ve sağlık kurulları tarafından (Dünya Sağlık Örgütü, Amerikan Psikiyatri Birliği, FDA)    işe yararlılığı kabul edilen iki tür Psikoterapi yöntemi vardır. Kognitif Davranış Terapisi ve EMDR         Terapisi. (Sistematik Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşlemleme). Ayrıca şema terapi ve çocuklarda oyun terapisi gibi bir çok bilimsel çalışmada etkili olduğu gösterilmiş terapi çeşitleri vardır. Klinik deneyimi olan sertifikalı bir  uzmanla görüştüğünüzde yaşadığınız sorunun çözümü için en uygun olan psikoterapi yöntemi belirlenir. Bir danışan olarak bilimselliği ispatlanmış yöntemleri tercih etmek hakkınız ve sorumluluğunuzdur.  

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme olarak çevrilmektedir. EMDR bilimsel etkisi yüzlerce araştırmayla ortaya konmuş güçlü bir terapi türüdür.

EMDR 1987 senesinde Dr. Francine Shapiro tarafından geliştirilmiştir.

Adaptif Bilgi İşleme Modeli EMDR teorisinin alt yapısını oluşturmaktadır. Adaptif Bilgi İşleme Modeline göre beyin kendisine ulaşan her türlü bilgiyi çift taraflı olarak (sağ ve sol lobda)  işler ve işlevsel hale getirir. Görüntü, ses, koku, düşünce, duygu ,bedensel duyumlar işlenip ilişkili anı ağlarında bütünleşir. Böylece o deneyimle ilgili öğrenme gerçekleşir. Bu işlenmiş bilgiler sayesinde gelecekte tepkilerimizi uygun şekilde yönlendirebiliriz. Bu sistem normal koşullar altında beyinde zaten kendi kendine sağlıklı işleyen bir sistemdir.

Ancak travma ve ya bizi duygusal olarak çok rahatsız eden bir olay yaşadığımızda tıpkı bazı ağır yemekleri midemizin bağırsaklarımızın sindirememesi gibi beyin de bu olayları sindiremez yani doğru işlemleyemez. Bu anlar, anı ağlarındaki işlevsel bilgilerle bağlantı kuramaz ve sağlıklı sonuçlar ortaya çıkmaz.

EMDR bu tür anıların çift taraflı uyarım ve EMDR’ın teknikleriyle yeniden işlemesini sağlar. EMDR’da  danışan artık bu anılardan eskisi kadar etkilenmez ve bunları daha sağlıklı bir bakış açısıyla ele alır. EMDr’da kişinin kendisine, ilişkilerine, çevresine, dünyaya daha farklı bir bakış açışı gelişir.

EMDR sertifikalı terapist Avrupa EMDR kurulu tarafından belirlenen koşulları sağlayan psikoterapistlere verilen unvandır. Uzmanın EMDR I Düzey ve EMDR II. Düzey eğitimlerini ve süpervizyonlarını tamamlamış olması gerekir. Ayrıca EMDR Avrupa’dan akredite olmuş bir danışmandan en az 20 saatlik bireysel süpervizyonunu tamamlamış olmalıdır. EMDR sertifikalı terapist olan uzmanın mesleki uygulamasının ve etik duruşunun diğer meslektaşları tarafından onaylanmış olması bir diğer koşuldur. EMDR Avrupa komitesinin belirlediği seans sayılarını tamamlamış olmalı ve vaka tecrübesini  edinmiş olmalıdır.

Tüm bu koşullar sağlandığında uzman tüm gereklilikleri başarıyla sağladıysa EMDR Avrupa Kurulun’dan onaylanarak Avrupa EMDR sertifikalı terapist olur. Bu sertifika tüm Avrupa’da geçerlidir.

Danışanın psikoterapi için EMDR Avrupa sertifikalı bir terapist seçmesi, terapistinin gerekli kurumsal bilgiye ve  deneyime sahip olduğunu göstermektedir.

EMDR’IN Kullanım Alanları EMDR teorisine göre ortaya çıkan  pek çok psikolojik sıkıntı beyinde doğru işlenmemiş travmatik anılarla bağlantılıdır. Yapılan bilimsel araştırmalar EMDR’ın kanıta dayalı olarak etkili olduğunu ortaya koyar.

-Travmalar (Akut travma, kompleks travma)

-Kaygı ile ilişkili durumlar

- Takıntıların oluşturduğu stres

-Yas süreci

-Korkular

-Rahatsız edici anlar

-Stres ile başa çıkma

- Öfke ile ilişkili durumlar

- Günlük yaşam işlevselliğinin bozulması

Genel olarak, psikoterapi psikolojik sorun ve sıkıntılarda, yaşanan sorunları sözel etkileşim yoluyla çözme işlemidir.  Kognitif (Bilişsel) Davranış Terapisi (KDT) ciddi bir bilimsel altyapısı olan, etkinliği yüzlerce araştırmayla kanıtlanmış bir psikoterapi türüdür.  Bu uygulama öncelikle bireyin güncel sorunlarına odaklanan, çözüme yönelik, zaman sınırlı, kanıta dayalı bir psikolojik tedavi yöntemidir.  KDT'de birey bir yandan sorunlarını çözerken aynı zamanda yaşamı boyunca kullanabileceği bilgi ve becerileri de öğrenir.  Bu becerilerden bazıları, düşünce çarpıtmalarını değiştirmek, yeni inanç ve düşünce sistemleri geliştirmek, işlevsel olan yeni çözümler öğrenmek, kişiler arası ilişkileri geliştiren yeni becerileri kazanmak olarak sayılabilir.  Özetle terapide danışanların düşünce, duygu ve davranış biçimlerinde istedikleri değişimi sağlamalarına yardımcı olur.

Kognitif Terapi Psikoterapistin danışana uyguladığı, bir şey değildir, danışanla psikoterapistin beraberce işbirliği içinde yürüttüğü bir süreçtir. Terapide hem terapist hem de danışan oldukça aktiftir.

    Kognitif terapi pozitif düşünme değildir.  Kognitif terapide bireyler daha gerçekçi, işlevsel, bütünsel düşünmeyi öğrenir.

    Kognitif terapinin amacı kısa vadeli rahatlama ve ya var olan semptomların azalması değil, kişinin yaşadığı sıkıntıların çözümünün yanında bireyin yaşam boyu kullanacağı bilgi, beceri ve başa çıkma yöntemlerini öğrenmesidir.

Kognitif Terapinin temelleri kognitif ve davranışçı modellere dayanır.  Kognitif modele göre duygularımızı belirleyen şey olaylar, durumlar değil düşünce biçimlerimizdir. Yani olaylara bakış açımız nasıl hissedeceğimizi tayin eder.

    Örneğin bir çekilişten tatil kazana biri “harika, bedava bir tatil kazandım, sonunda şehirden uzaklaşabileceğim” diye düşünüp kendini mutlu ve keyifli hissederken, başka bir kişi “Çok uzak. Ya yollarda başıma bir şey gelirse...” diye düşünüp kendini kaygılı ve mutsuz hissedecektir.  Bu örnekteki gibi nasıl
hissedeceğimizi belirleyen şey o olaylara yüklediğimiz anlamlardır.

    Kognitif modele göre bireyin düşünme biçiminin ve inançlarının oluşmasında erken dönem çocukluk yaşantıları önemli bir yere sahiptir. Aile, okul yaşantısı, akran ilişkileri gibi pek çok etmen kişiliğimizin temel parçası olan inanç sistemlerimizin oluşmasına katkıda bulunur. Günlük yaşamda yaşadığımız sıkıntılar, psikolojik sorunlar kişilik yapımızdaki inançlara etki ederek açık ve doğru düşünmemize engel olabilir. Kognitif terapi yapılan yüzlerce bilimsel araştırmanın da ispatladığı gibi kişinin düşünce biçimlerini yeniden yapılandırarak, davranış biçimlerini değiştirerek yaşadığı sorunların, sıkıntıların çözümüne yardımcı olur.

Kognitif Davranış Terapisinin etkinliği hemen hemen tüm psikolojik sorunlar için çeşitli araştırmalarla kanıtlanmıştır.  Bunlardan bazıları şu şekildedir:

Travmalar (Akut travma, kompleks travma)

-Kaygı ile ilişkili durumlar

- Takıntıların oluşturduğu stres

-Yas süreci

-Korkular

-Rahatsız edici anlar

-Stres ile başa çıkma

- Öfke ile ilişkili durumlar

- Günlük yaşam işlevselliğinin bozulması

• Alışkanlık şeklinde devam eden davranış sorunları
• Çocukluk ve ergenlik dönemi sorunları
• Eşler arası ilişki sorunları

Psikoloji, Psikiyatri ve ya Psikolojik Danışmanlık vb. diploması olan uzmanların Kognitif Davranış Terapi ile ilgili temel eğitimlerini alıp, süpervizyon altında vaka deneyimini kazanmasının ardından, akreditasyon kurulu uzmanın Kognitif Davranış Terapisiyle ilgili yetkinliğini video kayda alınmış seanslarını da izleyerek değerlendirir. Bu kurulun uzmanın eğitim, süpervizyon ve vaka deneyimini yeterli görmesinin ardından onaylanarak akredite terapist olmaya hak kazanır. Dünyada Kognitif Davranış Terapisi ile ilgili en saygın kurumlardan biri Aoron T. Beck’in kurucusu olduğu Academy of Cognitive Therapy’dir. Akredite olan uzmanlara ise ACT Diplomate unvanı verilmektedir.   

 Psikolojik testler kişinin yaşadığı sorunu değerlendirmeye yardımcı olarak kullanılan, gerekli psikolojik danışmanlık veya eğitim programının hazırlanmasına yardımcı olacak uygulamalardır. Çoğunlukla psikologlar ve psikolojik danışmanlar tarafından uygulanır.  Psikolojik testlerin uygulanması, yorumlanması ve raporlanması büyük bir titizlik ve özen gerektirir.  Yapılan yanlış ya da eksik bir uygulama veya yorumlama istenmeyen pek çok sonuca yol açabilir.  Bu sebeple testi uygulayacak kişinin o testle ilgili gerekli eğitimleri alarak uygulama ehliyetine ve / veya sertifikasına sahip olması gerekir.  Uzmanın gerekli bilgi ve beceriye sahip olmasının yanı sıra testi uygulamayla ilgili yeterli deneyime sahip olması da yorumlama açısından önem arz eder.  Kişiye hangi testlerin yapılması gerektiğine bireyin ihtiyaçları doğrultusunda uzman karar verir.